English German Italian Serbian
Vi ste ovde: PočetakTurizam

Turizam

 

Rijeke Una i Sana predstavljaju neprocjenjivo bogatstvo ovoga kraja, a sam grad opasuju sa sjeverne, istočne i zapadne strane. Una sa svojim pritokama predstavlja pravi dragulj čiste i pitke vode, slapova, ada i riječne faune.  Dobila je ime od starih Rimljana, koji su, po prvi put ugledavši njenu živopisnu ljepotu i čuvši žubor njenih slapova, uzviknuli UNA što bi prevodu značilo "jedna" ili "jedina". Ljudi  koji žive na njenim obalama imaju poseban strastven odnos sa ovom „smaragdnom damom“, strast koja zapanjuje, a Una uistinu ima posebnu draž, zahvaljujuci iznimno čistoj i prozirnoj vodi nevjerovatnih smaragdnih odbljesaka, kao i nestvarnih arhitektura u stijeni koji grade kilometre i kilometre lavirinata vodopada i otoka. Na njoj se održava i tradicionalna Unska regata, a za kajake i rafting, korito Une je pravi raj.
Rijeka Una je većini ribolovaca i prijatelja prirode poznata kao istinska prirodna oaza. U njoj živi preko 20 vrsta riba (pastrmka, plotica, mrena, šaran, štuka, mladica, kečiga, lipljen, skobalj, klen...), a nađu se i mali riječni rakovi, što nam potvrđuje istrajnost njene čiste vode.
 Rijeka Sana je dobila je ime od starih Latina zbog svoje čistoće i ljekovitosti: "sanus" što znači „zdravlje“. Duga je 146 km, a u Unu se ulijeva u Novom Gradu. U svom gornjem i srednjem toku ova je rijeka brza i prepuna klisura i kotlina. U donjem toku - od Prijedora do Novog Grada, Sana je mnogo mirnija što je čini veoma privlačnom za ljubitelje ribolova na ovakvim vodama. Ribolov je rasprostanjen na Sani jer ona obiluje raznom vrstom ribe, a ribari naročito cijene i spominju mladicu sa Sane. Na Sani, kao i na Uni, se organizuju mnoga sportska takmičenja. Na Sani se svakog 05. juna, povodom Svjetskog dana životne sredine, održava manifestacija „Dani na Sani“, koja upućuje apel za zaštitu ove rijeke, pri čemu se voda Sane sa izvora nosi do njenog ušća, tj. do Novog Grada.

Nedaleko od Novog Grada, na  jugozapadnim padinama Kozare, u selu Lješljani, nalazi se izvorište termomineralne vode poznate kao "Slatina".


Banja „Slatina-Lješljani“ spada u  vodeće turističke potencijale novogradskog kraja. Iako je ljekovitost lješljanske vode stanovnicima ovog kraja poznata od davnina, značajnije analize su izvršene tek 90-ih godina XX vijeka. O ljekovitosti ove vode ispričane su i brojne legende, a jedna od njih kaže: „Nekada davno imao jednom jedan seljak konja,  kojeg je napala neka strašna kožna bolest. Kako je ovaj seljak kao bio siromah, nije bio u mogućnosti da mu pronađe bilo kakav lijek, pa je teška srca svog ljubimca  pustio na milost i nemilost šumama Kozare. Pitoma planina je prihvatila nesrećnika i ponudila mu svoju toplu, ljekovitu i hladnu vodu. Toplu- blagotvornu za vidanje rana, a hladnu da okrijepi dušu i vrati snagu. Nije prošlo, kažu, mnogo vremena, blagotvornim dejstvom lješljanske mineralne vode konj, preporođen, sam se vratio svome gospodaru.“
Na osnovu analiza, utvrđeno je da ova voda spada u veoma rijedak tip visokoalkalnih voda. Zbog svojih izuzetnih svojstava, ova voda se koristi u liječenju mnogih kožnih oboljenja i stanja poslije povređivanja,  kao i u kozmetičke svrhe. Njena primjena se prvenstveno odnosi na bolesnike sa hiperacidnim gastritisom, ulkusnom bolesti, oboljenjem žuči i žučnih puteva, a korisna je pri smanjenju horesterola u krvi, smanjenju šecera u krvi, povećanju diureze i za sprečavanje stvaranja kamenca u urinarnom sistemu. Posebne vrijednosti pokazale su se kod liječenja psorijaze i nekih vrsta ekcema.
 Banja Lješljani je trenutno u izgradnji,tako da za sad raspolaže sa jednim otvorenim bazenom dimenzija 50 x 25 metara, tuševima sa toplom vodom, kamping prostorom i 26 bungalova duž guste borove šume.U sklopu banje je i restoran koji nudi razna jela sa roštilja i različite osvježavajuće napitke. Danas je ovaj lokalitet, okužen crnogoričnom i bjelogoričnom šumom, veoma atraktivno izletničko mjesto, koje posjećuju, kako domaći, tako i strani turisti.

 

Antropogene turističke vrijednostinovogradske opštine ne zaostaju za prirodnim vrijednostima. Novi Grad i njegova okolina obiluju bogatstvom  kulturno-istorijskih spomenika. To bogatstvo je rezultirano prisustvom života na ovim prostorima još od paleolita. Povoljan geografski položaj, ispresjecan dvjema riječnim dolinama, pružao je idealne uslove za život stanovništva.

Etnokulturne etnoturističke vrijednosti ovog područja predstavljene su spomenicima kulture, arheološkim nalazištima, raznim manifestacijama, narodnim običajima i folklorom kao i sportskim takmičenjima u različitim domenima sporta.

Na području novogradske opštine se nalaze brojni tragovi praistorijske epohe. Zahvaljujući Ilirskim plemenima nastali su rudnici , kao i komunikacijske linije duž riječnih dolina, jer su pomoću njih vršili eksploataciju rudnog blaga. Rimljani su, takođe, ostavili tragove svojih vojnih logora, ostatke vodovoda, hramova, crkava i nekropola. U dolini riječice Japre su ostaci kompletnog rudarsko-metalurškog pogona. Od japranskog željeza se izrađivalo oružje za rimske legije u Panoniji-mačevi, štitevi, koplja. Od spomenika kulture izdvajaju se spomenici iz drugog svjetskog rata, kojih ima nekoliko desetina na području opštine.  Jedan od najznačajnijih je monumentalni spomenik Majci Partizanki smješten na brdovitom uzvišenju u centru grada okružen borovom šumom.Ovaj spomenik ističe se svojom ljepotom i uklesanim stihovima iz pjesme Skendera Kulenovića. 

GEOMORFOLOŠKI MOTIVI:

Planine:

  • Sjeveroistočni ogranci planine Grmeča i sjeverozapadni ogranci planine Kozare.

Kraške forme reljefa

Kraška erozija je najprisutnija u JZ dijelu podgrmečkog pejzaža zbog velike debljine karbonatnih stijena.

Pećine – najveća i najljepša je Rodića pećina. Ova pećina je smještena na samoj granici sa opštinom Krupa na Uni. Ulaz u pećinu se nalazi 310 m apsolutne visine istoimenog zaseoka (Rodići) . Ukupna dužina prohodnih i istraženih kanala iznosi nešto više od 100 m, od čega je glavni kanal dug 89 m.. Okolni teren pećine se odlikuje osnovnim  podzemnim i površinskim oblicima kraškog  reljefa ( vrtače, jame, ponori),   što se može iskoristiti i za terensku nastavu učenika i studenata.Sam prilaz pećini je veoma nepristupačan i potrebno je uraditi njenu valorizaciju, kako bi se moglo pristupiti uređenju i uključivanju u turističku ponudu Novog Grada, budući da predstavlja izuzetno vrijedan potencijal.

 

Ulaz u pećinu:

 

 

 

 

 

 

 

Pećinski nakit, koji se pojavljuje u manjem obimu:

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Hidrografski potencijali

Rijeke:

Osnovu površinske hidrografije ovog prostora čine, u prvom redu, rijeke Una i Sana. Ove rijeke imaju brojne pritoke , od kojih su najznačajnije riječice Vojskova i Strižna kao pritoke Une, te riječica Japra kao pritoka Sane. Una kroz novogradsku opštinu protiče dužinom od 35 km. Voda rijeke Une na području novogradske opštine pripada drugoj klasi kvaliteta i koristi se za snabdijevanje opštine pitkom vodom.

Najveća pritoka Une je rijeka Sana, koja kroz novogradsku opštinu teče dužinom od 16 kilometara ulijevajući se u Unu u samom Novom Gradu.

 

Rječice Japra, Vojskova i Strižnasu značajne za hidrologiju ovog prostora. Japra je lijeva pritoka Sane i duga je 67 kilometara. Izvire ispod planine Grmeča i svojim tokom od 23 kilometra teče na području novogradske opštine. Rječica Vojskava je desna pritoka Une i takođe izvire ispod Grmeča a kroz novogradsku opštinu teče u dužini od 14 kilometara.  Strižna je rječica u Potkozarskom dijelu opštine, a dugačka je 13 kilometara. Njihova uloga u hidrografiji ovog prostora je značajna jer nikad ne presušuju, a ovaj površinski hidrološki potencijal predstavlja značajan potencijal za razvoj turizma novogradske opštine.

Podzemne vode:

Termomineralni izvor „Lješljani“, koji se nalazi  u potkozarskom dijelu opštine, na obodu Lješljanskog basena. Pojavu ove vode uslovio je zapadni dubinski rasjed, koji u RS ima rasprostranjenje južno od Save, od Zvornika preko Ozrena i Kozare  sve do Kostajnice.

Termomineralna voda „Lješljani“ poznata je mjesnom stanovništvu od davnina, ali su sistematska bušenja završena tek 1993.godine do dubine od 700 m. Temperatura same vode na izvorištu je 32-330S, po čemu se ona uvrštava u hipotermalne mineralne vode . Na osnovu analize, utvrđeno je da ova voda pripada kategoriji mineralnih, visokoalkalnih, natijum-hlorid voda. Lješljanska voda se može koristiti u liječenju, prevenciji ili rehabilitaciji raznih oboljenja- kožna, gastrointestinalna, urogenitalna, reumatska, ginekološka, bolesti metabolizma. Posebno se uspješnom ova voda pokazala u liječenju psorijaze.

Sa balneološkog gledišta, ova voda ima velike vrijednosti, te predstavlja najznačajniji turistički potencijal novogradske opštine. Trenutno se na ovom lokalitetu nalaze tuševi, otvoreni bazen, restoran i bungalovssko naselje u izgradnji.  Kompletna projektna dokumentacija je urađena za izgradnju zatvorenog bazena, centralnog objekta banjsko-lječilišnog centra i za flaširanje lješljanske vode.

 

         

      Ruralni pejzaž sela „Donji Agići“                           Sedrene naslage na rijeci Uni                           

 

Društveni turistički resursi

Kulturno-istorijske i arheološke vrijednosti:

Arheološke lokacije- ostaci prošlih civilizacija:

 

Brojni su tragovi prošlih civilizacija na ovom području, međutim ona su slabo ili gotovo nikako istražena.

Od posebnog je značaja lokalitet Mekote koji je pripadao kasnom bronzanom dobu i halštatu, u rasponu od VIII vijeka stare ere do početka nove ere. Iskopavanja na ovom lokalitetu su vršena 80-ih godina prošlog vijeka, prilikom čega je otkriveno 389 grobova sa preko 1500 različitih grobnih nalaza od bronze, keramike, jantara, kože i željeza. ,

Ostaci starih vojnih logora, vodovoda, crkava i nekropola iz rimskog perioda. Posebno su značajni ostaci kompletnog rudarsko-metalurškog pogona u dolini riječice Japre, jer se od japranskog željeza izrađivalo oružje za rimske legije u Panoniji-koplja, mačevi, štitovi, kacige i sl.

 

Istorijski gradovi, utvrde, urbani dijelovi i građevine

·         Stara gradska vijećnica- sagrađena u neomaurskom stilu 1892.g. sa mnogo elemenata orijentalne umjetnosti i bečke secesije. Komisija za očuvanje nacionalnih spomenika ju je  uvrstila je na listu kulturnih dobara BiH. Pretrpjela je brojna razaranja- 2. svjetski rat, zemljotresi 1969. i 1981.g., a najveće je bilo tokom ratnih dejstava 1995.godine, kada ju je direktno pogodilo nekoliko granata, što je prouzrokovalo urušavanje krova i demoliranje zidova. Projekat hitne intervencije na zaustavljanju daljnjeg propadanja Vijećnice je u toku.

·         Biblioteka iz 1895.g. ,

·         Ostaci velike ranohrišćanske bazilike u dolini riječice Japre,

·         Stambene aglomeracije – Blagaj Japra, Maslovare, Rakani, Ovangrad, Damjanića gradina, gradine u Kršljama, Agićima, Velikoj Rujiškoj i dr.,

·         Sakralni objekti: crkva Sv.Petra i Pavla u Novom Gradu , džamije, katolička crkva,

·         Spomenici iz perioda NOR-a: monumentalni spomenik Majci Partizanci u Novom Gradu, podignut 1964.g. , spomenik Cvijet slobode na Gliginom brdu, na oko 18 km od Novog Grada., spomenici iz građanskog rata 1991-1995– centralni spomenik u Novom Gradu i sl.

 

 

Tradicionalna sela i arhitektura-potencijal za razvoj seoskog turizma

Na podgrmečkom dijelu opštine Novi Grad dominiraju stare autohtone kuće „šeperuše“, međutim zbog slabe naseljenosti i ratnih dešavanja, veliki dio ovih kuća je uništen ili devastiran. Takođe, zbog raštrkanosti, nema značajnijih kompleksa ovih kuća.

U potkozarskom dijelu opštine dominiraju stare kuće „brvnare“, a u mjestu G.Vodičevo postoji cijeli sklop, odn.kompozicija ovih kuća, što predstavlja izuzetnu vrijednost kod razvoja seoskog turizma. Ove kuće su dosta očuvane, a građene su prije oko 100 godina, što uvećava njihov značaj.

 

 

Stare autentične kuće Potkozarja- selo Gornje Vodičevo, Novi Grad

 

Etnosocijalni potencijali:

  • Narodne igre Potkozarja i Podgrmeča:
  • Narodne pjesme: ojkača

Narodni običaji:

  • Običaji  vezani za vjerske praznike: Božić, Pravoslavna Nova godina, Slave (Petrovdan-Dan opštine), Bajram
  • Krajiško prelo: štrikanje,vezenje, čijanje, kapanje („kapanje“ je zimski običaj, a predstvlja društvenu igru)
  • Običaji oko rada u polju- kosidba, vršidba, žetva, sjetva, perušanje kukuruza i sl.,
  • Običaji oko krštenja i svadbarski običaji,
  • Običaji oko pečenja rakije od šljive, crne kruške i jabuka,

 

Narodne nošnje i rukotvorine:

  • U okviru Kulturno-obrazovnog centra Novi Grad egzistira etno radionica na kojoj se izrađuju razni etno predmeti – tkanine, pregače, torbe, krajiške narodne nošnje i sl.,
  • Opštinske organizacije „Crveni krst“ i „Merhamet“  se bave i njegovanjem tradicije i očuvanjem običaja, izradom predmeta iz kućne radinosti,
  • U Muzeju u Novom Gradu je izložena autentična narodna nošnja sela Velika Rujiška, a koja je stara preko 100 godina,
  • Etnografska zbirka zavičajnog muzeja od najstarijeg doba do danas- predmeti narodne materijalne kulture od drveta, gline, tekstila, metala i sl. Neprocijenjivu vrijednost imaju dokumenti i fotografije iz legata Milana Karanovića, koji se, u korespondenciji sa Jovanom Cvijićem, bavio ispitivanjem sela na području novogradske opštine,
  • Legat Stojana Ćelića-pokretno dobro, Komisija za očuvanje nacionalnih spomenika ga je proglasila nacionalnim spomenikom BiH. Ovaj nacionalni spomenik čini 41 djelo, a smješten je u Kulturno–obrazovnom centru (zgrada Muzeja) u Novom Gradu od 1988.g..

 

 

Gastronomija: tradicionalna jela:

  • Ku(ku)ruza: Hljeb od kukuruzna brašna.
  •  Sumun (somun)- Hljeb od pšeničnog brašna.
  • Pogača – isto kao i  sumun, samo što se u tijesto za pogaču ne stavlja germa (kvasac), već soda bikarbona.
  • Potkriža-pogača-Posebno se skuva sitno izrezano meso miješano sa lukom, biberom, alevom paprikom, paradajzom samljevenim. Nakon kuvanja izrezana pogača  se zalije supom iz mesa a zatim se prespe mesom.
  • Pura- kuvano kukuruzno brašno,
  • Cicvara– jelo od kuvanog kukuruznog brašna uz dodatak kajmaka, sira i jaja.
  •  Kalavrk Stavi se kašika masti u vodu ili mlijeko na tavu i onda se posoli. Tu se stavi i kajmaka i dodaje pomalo kukuruzna brašna.
  • Popara se pravi od pogače koja se isiječe na tanke šnite i stavi u vrelu vodu i tu ostanu dok se voda ne ohladi. Zatim se voda ocijedi a šnite se dobro zaprže sa masti, pa se sve to dobro začini mladim kajmakom i skorupom.
  • Ljevača (ili samo ''ljeuša'')vrsta pite od  kukuruznog ili pšeničnog brašna,
  •  Pita jufkara,
  • Pečena bundeva,
  • Mliječni proizvodi: cijelo mlijeko, kiselo mlijeko- skrobavo mlijeko.
  • Kajmak (skorup)i sir,
  • Omač se pravi na sličan način kao i rezanci, samo što se jufka za omač dobro osuši, a zatim se smrvi na krupnije komade, koji se poslije toga ubace u vrelu vodu i kuvaju, a na kraju začine kajmakom,
  • Uštipci (od crnog i bijelog pšeničnog brašna),
  •  Kvrguša-  piletina pelivena tijestom,
  • Suhomesnati proizvodi- pršut (suho meso), kobasice, špek, čvarci.
  • Bunjgur- kuvano krupno mljeveno žito (pšenica, kukuruz),
  • Marinada od unske ribe: plotice od najviše 500 gr se kuvaju u ulju uz dodatak začina i povrća, te predstavlja specijalitet ovog kraja,
  • Jela od unske ribe:šnicle, pečena na roštilju (bijela riba: plotica, škobalj, mren, plemenita riba: mladica, štuka, pastrmka, lipljen)
  •  Jela od sanske ribe: som, šaran, tolstolobik, amur,
  • Alkoholna pića: Rakija od šljive, kruške, jabuke i dunje,
  • Bezalkoholna pića:Turšija.

 

Smještajni kapaciteti:

  • Motel „Novi Sanatron“, u Novom Gradu, koji raspolaže sa 30 ležaja i restoranom,
  • Motel „Ada“- nalazi pokraj magistralnog puta Novi Grad-Bihać, raspolaže sa 28 ležaja i restoranom,
  • Motel „La Liberta“-u Novom Gradu, 25 ležaja
  • Motel „Arena“, koji se nalazi pored magistralnog puta Novi Grad-Kostajnica, 33 ležaja,
  • Gostionica „Mlin na Adi“, Novi Grad-gradska plaža, 10 ležaja
  • BRC „Slatina-Lješljani“, 12 bungalova po 6 ležaja, planirano joč 14 bungalova,
  • Prenoćište: „Erc“, 10 ležaja,
  • Prenoćište „IN“, Rujiška- 6 ležaja,
  • Privatni smještaj u seoskim domaćinstvima: 124 ležaja